به منظور بررسی رشد و عمکرد گندم در شرایط دیم، آزمایشی مزرعه ای به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعه دانشکده کشاورزی، دانشگاه ایلام در سال زراعی 93-1392 اجرا شد. تیمارهای آزمایشی شامل عامل رقم گندم در دو سطح (کراس سبلان و ساجی) و عامل منابع کودی در هشت سطح شامل: 1- عدم مصرف کود شیمیایی فسفر، 2- 100 درصد کود شیمیایی فسفر، 3- باکتری سودوموناس پوتیدا (سویه 168)، 4- قارچ فانیلی فورمیس موسه، 5- باکتری سودوموناس پوتیدا+قارچ فانیلی فورمیس موسه، 6- باکتری سودوموناس پوتید+قارچ فانیلی-فورمیس موسه + 50 درصد کود شیمیایی فسفر، 7- باکتری سودوموناس پوتیدا + 50 درصد کود شیمیایی فسفر و 8- قارچ فانیلی فورمیس موسه + 50 درصد کود شیمیایی فسفر بودند. نتایج این پژوهش نشان داد که اثر رقم و منابع کودی بر وزن خشک سنبله، وزن خشک ساقه، میزان کلروفیل a و b، وزن خشک ریشه، مجموع طول ریشه، نیتروژن، فسفر، پتاسیم، طول دوره پرشدن دانه، سرعت پر شدن دانه، انتقال مجدد ماده خشک و میزان فتوسنتز جاری معنی دار بود. رقم ساجی دارای بیشترین سرعت پر شدن دانه، انتقال ماده خشک از ساقه، سنبله و فتوسنتز جاری بود. کود زیستی در شرایط دیم دارای اثر مثبت و معنی داری بر طول پرشدن دانه، سرعت پر شدن دانه، انتقال مجدد ماده خشک و میزان فتوسنتز جاری داشت، به طوری که در بین تیمارهای منابع کودی، قارچ فانیلی فورمیس موسه + 50 درصد کود شیمیایی فسفر بیشترین طول دوره پرشدن دانه، سرعت پر شدن دانه، انتقال مجدد ماده خشک، میزان فتوسنتز جاری، میزان کلروفیل a و b، وزن خشک ریشه، مجموع طول ریشه و نیتروژن برگ را دار بود. نتایج این تحقیق نشان داد که در شرایط کشت گندم دیم در ایلام که گیاه با تنش های آخر فصلی (خشکی و دما) مواجه می گردد، بنایراین گندم دیم رقم ساجی و قارچ فانیلی فورمیس موسه + 50 درصد کود شیمیایی فسفر به دلیل بالا بودن میزان کلروفیل، عناصر غذایی، سرعت و طول دوره پر شدن دانه و فتوسنتز جاری که سبب افزایش عملکرد دانه می گردند را می توان پیشنهاد نمود.

به منظور بررسی اثر مقادیر متفاوت کود نیتروژن بر انتقال مجدد ماده خشک دو رقم کلزا، آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح پایه بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در سال های 91 - 1389 در رشت اجرا گردید. در این آزمایش دو رقم کلزا (ساریگل و هایولا 308) و کود نیتروژن خالص (از منبع اوره) شامل صفر، 50، 100، 150 و 200 کیلوگرم در هکتار به صورت 1/3 در زمان کاشت، 1/3 در زمان ساقه رفتن و 1/3 قبل از گل دهی منظور شدند. نتایج نشان داد که سال دوم آزمایش بیشترین میزان انتقال مجدد ماده خشک (400 گرم در مترمربع)، میزان فتوسنتز جاری (1750 گرم در مترمربع) و عملکرد دانه و روغن (به ترتیب 2149.8 و 927.2 کیلوگرم در هکتار) را دارا بود. بین مقادیر نیتروژن، مقدار 200 و 150 کیلوگرم نیتروژن در هکتار بالاترین میزان فتوسنتز جاری، انتقال مجدد ماده خشک، عملکرد دانه و روغن را داشت. مقایسه میانگین اثر متقابل نشان داد که رقم هایولا 308 با مصرف 150 و 200 کیلوگرم در هکتار بیشترین عملکرد روغن (به ترتیب 1518 و 1333 کیلوگرم در هکتار) و انتقال مجدد ماده خشک (به ترتیب 531.5 و 492.4 گرم در مترمربع) را داشت. بر اساس نتایج این آزمایش به نظر می رسد که رقم هایولا 308 با مصرف 150 کیلوگرم نیتروژن در هکتار به دلیل توسعه سطوح فتوسنتزی می تواند باعث افزایش میزان فتوسنتز جاری، انتقال مجدد ماده خشک و عملکرد روغن کلزا گردد.

به منظور بررسی تاثیر سلنیوم و اسید سالیسیلیک بر حرکت مجدد مواد ذخیره ای، فتوسنتز جاری و عملکرد دانه ارقام گندم دیم آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار در سال زراعی 1390-1389 در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه آزاد اسلامی اراک اجرا شد. عوامل مورد آزمایش شامل اسید سالیسلیک در سه سطح بدون مصرف، خیساندن بذر در محلول 0.5 میلی مول، خیساندن بذر در محلول 0.5 میلی مول توام با محلول پاشی با غلظت 1 میلی مول، سلنیوم در دو سطح بدون مصرف و با مصرف به میزان 18 گرم در هکتار و ارقام گندم شامل آذر 2، سرداری و رصد بود. نتایج نشان داد که بیشترین میزان حرکت مجدد، فتوسنتز جاری، کارایی و سهم فتوسنتز جاری و عملکرد دانه مربوط به رقم آذر 2 بود. میزان فتوسنتز جاری در رقم آذر 2 نسبت به ارقام رصد و سرداری به ترتیب 17 و 23 درصد افزایش نشان داد. رقم آذر 2 از لحاظ عملکرد دانه نسبت به رقم سرداری و رصد به ترتیب 19 و 16 درصد افزایش نشان داد. مصرف اسید سالیسیلیک به صورت بذر مال میزان و کارایی فتوسنتز جاری و عملکرد دانه را افزایش داد. مصرف توام اسید سالیسیلیک بصورت بذر مال و محلول پاشی سلنیوم عملکرد دانه را نسبت به شاهد 9 درصد افزایش داد. اثر متقابل سه گانه تیمار ها نشان داد، بیشترین میزان فتوسنتز جاری معادل 1236.80 کیلوگرم عملکرد دانه معادل 1604.10 کیلوگرم در هکتار از اثر متقابل محلول پاشی سلنیوم و بدون مصرف سالیسلیک از رقم آذر 2 حاصل شد. به طور کلی نتایج این تحقیق نشان داد که در شرایط دیم با مصرف بذر مال اسید سالیسیلیک توام با محلول پاشی سلنیوم در سه رقم می توان اثرتنش رطوبتی را تعدیل و به عملکرد قابل قبول دست یافت.

به منظور بررسی اثر مقادیر نیتروژن بر انتقال مجدد مواد ذخیره ای به دانه ژنوتیپ های گندم نان و دوروم این آزمایش به صورت کرت های یک بار خرد شده در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار طی سال زراعی 90-89 انجام شد. کرت اصلی شامل پنج سطح 60، 120، 180 و 240 کیلوگرم نیتروژن خالص در هکتار و تیمار شاهد (عدم مصرف کود) و کرت فرعی شامل دو ژنوتیپ گندم نان، چمران و S-85-19 و دو ژنوتیپ دوروم، دنا و بهرنگ بود. نتایج نشان داد که اثر برهمکنش مقادیر نیتروژن و ژنوتیپ بر انتقال مجدد، فتوسنتز جاری و صفات وابسته در سطح احتمال یک درصد معنی دار شد. بیش ترین میانگین انتقال مجدد (187.30 گرم در مترمربع) و کارایی انتقال مجدد (0.22 گرم بر گرم) به رقم دنا با مصرف 60 کیلوگرم در هکتار اختصاص داشت. بیش ترین سهم انتقال مجدد با میانگین 50 درصد به کاربرد 120 کیلوگرم نیتروژن خالص در ژنوتیپ S-85-19 متعلق بود. بیش ترین میزان فتوسنتز جاری (737.52 گرم در مترمربع) به رقم چمران با کاربرد 2400 کیلوگرم نیتروژن خالص در هکتار و بیش ترین کارایی و سهم فتوسنتز جاری به ترتیب با میانگین های 1.73 گرم بر گرم و 89.75 درصد به رقم چمران بدون مصرف کود اختصاص یافت. به طورکلی، با افزایش مقادیر نیتروژن سهم فتوسنتز جاری در عملکرد دانه افزایش و سهم انتقال مجدد کاهش یافت. در بین ژنوتیپ های مورد مقایسه رقم چمران بیش ترین میزان، کارایی و سهم فتوسنتز جاری و عملکرد دانه را به خود اختصاص داد.

به¬منظور بررسی تاثیر باکتری¬های افزاینده رشد روی انتقال مجدد مواد فتوسنتزی درارقام جدید گندم دیم، آزمایشی مزرعه¬ای به¬صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک¬¬های کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعه ایستگاه تحقیقات کشاورزی سرابله در سال زراعی 99-1398 اجرا شد. تیمار¬های آزمایشی شامل ارقام مختلف گندم (سرداری، کریم، کوهدشت و ریژاو) و تیمار منابع مختلف کودی شامل: شاهد (عدم مصرف هیچ منبع کودی)،50 درصد کود شیمیایی نیتروژن، باکتری آزوﺳﭙﺮﯾﻠﯿﻮم+50 درصد کود شیمیایی نیتروژن، باکتری ازﺗﻮﺑﺎﮐﺘﺮ+50 درصد کود شیمیایی نیتروژن، باکتری آزوﺳﭙﺮﯾﻠﯿﻮم+ازﺗﻮﺑﺎﮐﺘﺮ+50 درصد کود شیمیایی نیتروژن، 100 درصد کود شیمیایی نیتروژن بودند. نتایج این پژوهش نشان داد که اثر رقم و منابع کودی بر وزن خشک ساقه و سنبله، کارایی انتقال مجدد از ساقه و سنبله، سهم انتقال مجدد ساقه و سنبله در عملکرد دانه، میزان و سهم فتوسنتز جاری، طول دوره و سرعت پرشدن دانه معنی¬دار بود. به طوری¬که برهمکنش رقم ریژاو×باکتری آزوﺳﭙﺮﯾﻠﯿﻮم+ازﺗﻮﺑﺎﮐﺘﺮ+50 درصد کود شیمیایی نیتروژن دارای بیشترین کارایی انتقال مجدد از سنبله، سهم انتقال مجدد سنبله، میزان و سهم فتوسنتز جاری و سرعت پر شدن دانه بود. در این پژوهش نیز بیشترین کارایی انتقال مجدد از ساقه، سهم انتقال مجدد ساقه در عملکرد دانه از برهمکنش رقم محلی×تیمار شاهد (عدم مصرف هیچ منبع کودی) به¬دست آمد.

به منظور بررسی اثر اندازه بذر بر روند تولید و تجمع ماده خشک و انتقال مجدد مواد فتوسنتزی به دانه در چهار رقم گندم نان، آزمایشی در پاییز سال زراعی 92-1391 در مزرعه پژوهشی موسسه تحقیقات برنج کشور انجام شد. این آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار اجرا شد. تیمار های مورد بررسی در این تحقیق شامل اندازه قطر بذر در چهار سطح (2.25 تا 2.50 میلی متر، 2.50تا 2.75 میلی متر، 2.75 تا سه میلی متر و بزرگ تر از سه میلی متر) و رقم (کوهدشت، مغان 3، مروارید و ژنوتیپ بومی) بودند. نتایج نشان داد رقم تاثیر معنی داری بر میزان فتوسنتز جاری، سرعت تشکیل عملکرد و عملکرد دانه داشت. اندازه بذر تاثیر معنی داری بر میزان انتقال مجدد ماده خشک، کارایی انتقال مجدد، سهم انتقال مجدد، سهم فتوسنتز جاری، سرعت تشکیل عملکرد دانه، سرعت تشکیل عملکرد زیستی، عملکرد زیستی و عملکرد دانه داشت. بذرهای با اندازه بزرگ تر از سه میلی متر بیش ترین میزان انتقال مجدد ماده خشک (345.17 گرم در متر مربع)، کارایی انتقال مجدد (32.28 درصد) و سهم انتقال مجدد (68.53 درصد) را به خود اختصاص دادند، در حالی که بذرهای با اندازه 2.25 تا 2.5 میلی متر بیش ترین میزان سهم فتوسنتز جاری (55.5 درصد) را داشتند. رقم مروارید و بذر های با اندازه 2.25 تا 2.5 میلی متر کم ترین مقدار سرعت تشکیل عملکرد زیستی (60.41 کیلو گرم در هکتار در روز)، عملکرد زیستی (10542 کیلو گرم در هکتار)، سرعت تشکیل دانه (17.77 کیلو گرم در هکتار در روز) و عملکرد دانه (3101.3 کیلو گرم در هکتار) را به خود اختصاص دادند.اثر متقابل تیمار های آزمایشی در هیچ یک از صفات معنی دار نبود. بنابراین، ژنوتیپ بومی و اندازه بذر 2.75 تا سه میلی متر، به علت توزیع بهتر مواد فتوسنتزی، از نظر صفات مهم عملکردی مناسب تر بودند.

به منظور ارزیابی توانایی انتقال مجدد کربوهیدرات های ذخیره شده ژنوتیپ های مختلف گندم نان در شرایط دیم و آبیاری تکمیلی،آزمایشی با 49 لاین پیشرفته گندم زمستانه دیم، در قالب طرح لاتیس ساده 7×7 در دو تکرار در موسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور، مراغه در دو سال زراعی 99-1397 انجام گرفت. نتایج آزمایش نشان داد اثر متقابل ژنوتیپ درسال بر عملکرد دانه، میزان و کارایی فتوسنتز جاری، انتقال مجدد، کارایی و سهم انتقال مجدد در سطح احتمال یک درصد معنی دارگردید. در سال اول بیش ترین عملکرد دانه در شرایط دیم مربوط به ژنوتیپ شماره 4 با 2462 کیلوگرم در هکتار و در شرایط آبیاری تکمیلی مربوط به ژنوتیپ شماره 33 با 4234 کیلوگرم در هکتار بود. بیش ترین میزان فتوسنتز جاری درشرایط آبیاری تکمیلی مربوط به ژنوتیپ شماره 33 با 05/439 میلی گرم در بوته و در شرایط دیم مربوط به لاین شماره 26 با 300/196 میلی گرم در بوته بود. از نظر کارایی فتوسنتز جاری بیشترین مقدار این مولفه در شرایط آبیاری تکمیلی به لاین شماره 33 با 950/42 گرم بر گرم و در شرایط دیم به لاین شماره 21 با 950/17گرم برگرم اختصاص یافت. میزان انتقال مجدد مواد ذخیره ای در بین ژنوتیپ ها در سطح یک درصد معنی دار بود به طوری که بیش ترین میزان در شرایط آبیاری تکمیلی به لاین شماره 8 با مقدار 200/248 میلی گرم در بوته و در شرایط دیم به ژنوتیپ 4 با مقدار60/201 میلی گرم در بوته تعلق گرفت. در مورد صفت کارایی انتقال مجدد در شرایط دیم ژنوتیپ شماره 4 و درشرایط آبیاری تکمیلی ژنوتیپ 8 و از نظر سهم انتقال مجدد در شرایط دیم ژنوتیپ 12 و در شرایط آبیاری تکمیلی ژنوتیپ 8 بیش ترین مقدار را به خود اختصاص دادند.